Granit Blog

Skały magmowe są produktem zastygania stopu krzemianowego. W zależności od miejsca zastygania tego stopu, wyróżniamy skały:

• głębinowe (plutoniczne) - skała stygnie w głębi skorupy ziemskiej,
• wylewne (wulkaniczne) - gwałtowne zastyganie na powierzchni,
• żyłowe - zastyga w warunkach pośrednich.

W wyniku odmiennych warunków jakie panują podczas zastygania magmy, skały różnią się między sobą strukturą i teksturą.

Struktura - wykształcenie składników krystalicznych w skale, ich wielkość i kształt.

Makroskopowo najczęściej stosuje się podział struktur ze względu na wielkość składników:

1. jawnokrystaliczna (fenerokrystaliczna) - wszystkie składniki można wyróżnić makroskopowo
   • równoziarnista - kryształy w przybliżeniu jednakowej wielkości,
     • gruboziarnista - co najmniej 5 mm
     • średnioziarnista - 2-5 mm
     • drobnoziarnista - mniejsza od 2 mm
   • nierównoziarnista

2. afanitowa (niewidocznokrystaliczna) - makroskopowo kryształki nie są dostrzegalne natomiast pod mikroskopem można stwierdzić obecność drobnych kryształków i/lub szkliwa.
3. porfirowa - widoczne makroskopowo kryształy zwane prakryształami, rozrzucone w masie o strukturze afanitowej, zwanej ciastem skalnym

Tekstura - rozmieszczenie składników w skale sposób wypełnienia przez nie przestrzeni. Zależnie od stopnia ułożenia minerałów wyróżniamy:

• teksturę bezładną - składniki mineralne są nieuporządkowane,
• teksturę kierunkową - ułożenie składników wykazuje regularność.

Pod względem wypełnienia przestrzeni skalnej wyróżniamy:

• teksturę zbitą - przestrzeń wypełniona w sposób zwięzły, lity
• teksturę porowatą - w skale znajdują się wolne przestrzenie

Z uwagi na chemizm skały magmowe podzielono, biorąc jako kryterium zawartość SiO2 :

• skały kwaśne, zawierające ponad 65% Si02
• skały obojętne, zawierające 52-65% Si02
• skały zasadowe, zawierające 40-52% Si02
• skały ultrazasadowe, zawierające mniej niż 40% Si02

Przy makroskopowym oznaczaniu skał stwierdzono, że skały bogate w Si02 (skały kwaśne) posiadają zwykle barwy jasne, skały ubogie w SiO2 (skały ultrazasadowe i zasadowe) - barwy ciemne, natomiast skały obojętne -barwy szare.

Obecnie obowiązuje systematyka skał magmowych zalecana przez Międzynarodową Unię Nauk Geologicznych.
Podstawą makroskopowego oznaczenia skał magmowych jest określenie ich cech charakterystycznych, które pozwolą umieścić skałę w przyjętym systemie klasyfikacyjnym.

Do tych cech należą:

1. Barwa
2. Struktura
3. Tekstura
4. Skład mineralny

Opis niektórych skał magmowych - surowców Polski.

Granit Strzelina: barwa szara, struktura drobnoziarnista, tekstura bezładna, skład mineralny: szary kwarc, jasnoszare skalenie, biotyt.

Granit Strzegomia: szary, średnioziarnisty, tekstura bezładna, skład mineralny: kwarc, plagiklazy, skaleń potasowy, biotyt, hornblenda.

Granit Karkonoszy: barwa różowa, struktura średnio- do gruboziarnistej, skład mineralny: cechą charakterystyczną są duże różowe kryształy mikroklinu często otoczone obwódką oligoklazową.

Gabro Nowej Rudy: barwa jasnoszara, struktura gruboziarnista, skład mineralny: plagioklazy (labrador - bytownit), diallag, lokalnie gabra te przechodzą w gabra oliwinowe, anortozyty i piroksenity.

Noryty intruzji suwalskiej: noryt to odmiana gabra, gdzie obok plagioklazu występuje piroksen rombowy; barwa ciemnoszara, struktura średnio- i gruboziarnista, skład mineralny: anortyt (do 65%), pirokseny rombowe (głównie hipersten), magnetyt tytanonośny, ilmenit, minerały towarzyszące to pirotyn, chalkopiryt, pentlandyt i piryt.

Bazalty dołnośląskie: struktu afanitowa (rzadziej porfirowa), tekstura bezładna, zwykle zbita rzadziej pęcherzykowata, często mają podzielność słupową, tworzą pokrywy lawawe komory wulkaniczne i żyły.

Zastosowanie kamieni:

Granity są stosowane do produkcji: kamienia budowlanego (płyty okładzinowe, schodowe, chodnikowe), kamienia drogowego (kostka, krawężniki, słupki\ tłuczeń) i kruszywa budowlanego.

Bazalty są stosowane w budownictwie komunikacyjnym, lądowym i wodnym jako tłuczeń i materiał podkładowy . Ponadto bazalt jest surowcem do produkcji wełny mineralnej jak również stosowany jest w petrurgii (hutnictwo skalne).

Noryty stanowią podstawową rudę żelazo-tytanową w złożu Krzemianka koło Suwałk.